KTK 47/1-b Kusur Oranı ve İtiraz Süreci – Güncel Rehber

Trafik kazalarında sürücülerin kusur durumları, Karayolları Trafik Kanunu (KTK) ve ilgili yönetmelikler esas alınarak belirlenir. KTK 47. madde, sürücülerin trafik işaret ve kurallarına uyma yükümlülüğünü düzenlemekte; 47/1-b bendi ise özellikle trafik ışıklarında kırmızı ışıkta geçme fiilini konu almaktadır.

Bir sürücü, kırmızı ışık yandığı hâlde kavşağa girer ve bu ihlal neticesinde trafik kazası meydana gelirse, bu sürücü genellikle KTK 47/1-b kapsamında kusurlu kabul edilir. Kusur oranı belirlenirken yalnızca kırmızı ışık ihlali değil, kazanın tüm koşulları, diğer sürücülerin kurallara uyup uymadığı, yol durumu, görüş mesafesi ve benzeri unsurlar birlikte değerlendirilir. Ancak 2026 yılında yürürlüğe giren 7574 sayılı Kanun ile kırmızı ışıkta geçerek kazaya sebebiyet vermenin yaptırımları yalnızca maddi kusur oranıyla sınırlı kalmamış, çok ağır idari para cezalarına ve sürücü belgesinin geri alınmasına bağlanmıştır.

KTK 47/1-b Asli Kusur Mu, Tali Kusur Mu?

Trafik hukukunda kusur; kazaya etkisine göre asli kusur ve tali kusur olarak iki grupta ele alınır:

• Asli Kusur: Kazanın meydana gelmesinde birincil ve belirleyici rol oynayan, ağır nitelikteki kural ihlalleridir.
• Tali Kusur: Kazanın oluşumuna ikincil derecede katkı sağlayan, daha hafif nitelikli kusurlardır.

KTK 47/1-b kapsamında kırmızı ışık ihlali, uygulamada genel olarak asli kusur kabul edilmektedir. Çünkü kırmızı ışık, trafiğin güvenliğini sağlamak ve olası çarpışmaları önlemek amacıyla konulmuş emredici bir trafik kuralıdır. Bu kuralın ihlali, karşı yönden gelen veya geçiş hakkı bulunan araçlar için ciddi tehlike oluşturur.

Bu nedenle, kırmızı ışıkta geçerek kazaya sebebiyet veren sürücü:

• Birçok olayda “asli kusurlu” olarak değerlendirilir.
• Somut olayın özelliklerine göre, tek başına %100 kusurlu sayılabileceği gibi,
• Diğer sürücünün de kural ihlali varsa, kusur paylaşımı yapılabilir.

47/1-b Kusur Oranı Yüzde Kaçtır?

Kusur oranı, kazaya karışan tarafların her birinin kazanın meydana gelmesine ne ölçüde katkıda bulunduğunu gösteren yüzdelik bir dağılımdır. Kırmızı ışık ihlali nedeniyle KTK 47/1-b kapsamında değerlendirilen sürücü için uygulamada çoğu zaman yüksek oranlı kusur tespiti yapılmaktadır.

Genel yaklaşım şu şekildedir:

• Kırmızı ışıkta geçen sürücü, çoğu olayda asli kusurlu kabul edilir.
• Diğer sürücünün de hız ihlali, kavşağa kontrolsüz giriş gibi kusurları varsa, oranlar buna göre paylaştırılır.
• Kırmızı ışık ihlalinin kazaya etkisi açık ve baskın ise, 47/1-b kapsamındaki sürücü hakkında yüksek oranlı (çoğu zaman %75 ve üzeri) kusur tespiti mümkündür.

Uygulamada sıkça kullanılan kusur oranı kombinasyonları kabaca şu şekilde özetlenebilir:

1. Asli – Asli (%50 – %50): Her iki sürücü de ağır kural ihlali yapmışsa, taraflar genellikle eşit oranda kusurlu kabul edilir.
2. Asli – Tali (%75 – %25): Kırmızı ışık ihlali gibi ağır ihlal yapan sürücünün kusur oranı çoğunlukla %75, diğer sürücünün kusur oranı ise %25 civarında belirlenir.
3. Kusursuz – Asli (%0 – %100): Bir sürücünün kusuru yok, diğeri kırmızı ışık ihlali yapmışsa, kusur oranı çoğunlukla %0 – %100 şeklindedir.

2026 Yılında Kırmızı Işık (47/1-b) Cezaları ve Ehliyete El Koyma (Kritik Güncelleme)

2026 yılı itibarıyla yürürlüğe giren 7574 sayılı Kanun, kırmızı ışık ihlallerine yönelik yaptırımları rekor seviyelere taşımış ve “kazaya sebebiyet verme” durumunu özel olarak düzenlemiştir.

Eğer 47/1-b kuralını (kırmızı ışık) ihlal ederek bir trafik kazasına sebebiyet verirseniz, sürücü belgeniz doğrudan 60 gün süre ile geri alınmaktadır. Bu, sigorta ve tazminat süreçlerinin ötesinde, sürücünün ticari ve sosyal hayatını doğrudan etkileyen en önemli 2026 güncellemesidir. Ayrıca, kazaya karışmasanız bile geriye dönük bir yıl içinde tekrarlanan kırmızı ışık ihlallerinin cezaları şu şekildedir:

(Not: Geri alınan sürücü belgelerinin iadesi için, ceza sürelerinin bitiminde psiko-teknik değerlendirmeden geçilmesi ve tüm idari para cezalarının ödenmiş olması zorunludur.)

47/1-b Kusur Oranı İtirazı Nasıl Yapılır?

Kazadan sonra düzenlenen kaza tespit tutanağı ve buna göre belirlenen kusur oranı, sigorta şirketleri ve ileride açılacak davalar açısından büyük önem taşır. Kusur oranının hatalı olduğunu düşünüyorsanız, itiraz hakkınızı kullanabilirsiniz.

4.1. Kaza Tespit Tutanağına E-Devlet Üzerinden İtiraz

Polis veya jandarma ekiplerinin olay yerine gelmediği, tarafların kendi aralarında trafik kazası tespit tutanağı düzenlediği ve kusur oranının sigorta şirketlerince belirlendiği durumlarda, e-Devlet üzerinden itiraz mümkündür:

1. e-Devlet sistemine T.C. kimlik numaranız ve şifrenizle giriş yapın.
2. İlgili menüden “Kaza Tespit Tutanağı Sorgulama/İtiraz” hizmetine girin.
3. Kusur oranına neden katılmadığınızı açıklayan itiraz dilekçenizi sistem üzerinden yazın veya dosya olarak yükleyin.
4. Varsa kamera görüntüleri, fotoğraflar, tanık beyanları gibi delilleri sisteme ekleyin.

Sigorta şirketleri, itirazınızı değerlendirerek:

• Kusur oranını değiştirebilir,
• Yeni bir bilirkişi incelemesi talep edebilir,
• Veya itirazınızı reddedebilir.

4.2. Polis veya Jandarma Tutanağına Mahkeme Yoluyla İtiraz

Kazaya polis ya da jandarma müdahale etmiş ve resmî kaza tespit tutanağı düzenlemişse, kusur oranına itiraz için yargı yoluna başvurmanız gerekir. Bu durumda:

• Görevli ve yetkili mahkemeye hitaben bir dilekçe hazırlanır.
• Dilekçede, KTK 47/1-b kapsamında kusur oranının hatalı belirlendiği, olayın gerçek seyrini yansıtmadığı ve bu nedenle yeniden değerlendirme yapılması gerektiği açıkça ifade edilir.
• Dava dilekçesine; kaza tutanağı, fotoğraflar, kamera kayıtları, tanık anlatımları, ekspertiz ve sigorta evrakları gibi deliller eklenir.
• Mahkeme, dosyayı genellikle bilirkişiye gönderir ve kusur dağılımı uzman raporu ile yeniden belirlenir.

Kusur Oranına İtiraz Süresi Ne Kadardır?

Kusur oranına itirazda süre, hangi merciye başvurduğunuza göre değişiklik gösterebilir.

• Sigorta şirketi nezdinde itiraz: Uygulamada, sigorta şirketlerince belirlenen kusur oranına karşı itirazların, ilgili bildirimin yapılmasından sonra kısa sürede yapılması beklenir. Uygulamada çoğu zaman, kazaya ilişkin tespitlerin taze olduğu dönemde, en geç birkaç gün/hafta içinde e-Devlet üzerinden başvuru yapılması tavsiye edilir. Metin içeriğinde belirtildiği üzere, uygulamada sıklıkla 7 günlük süre esas alınmaktadır.
• Mahkeme yoluyla itiraz: Polis veya jandarma tarafından düzenlenen tutanak, ileride açılacak tazminat davası ya da ceza davası bakımından delil niteliği taşır. Kusur oranının düzeltilmesi, çoğu zaman bu davalar içinde bilirkişi incelemesi yoluyla sağlanır. Bu nedenle, özellikle önemli zararlar söz konusuysa, dava açma süreleri ve zamanaşımı süreleri dikkate alınarak mümkün olan en kısa sürede mahkemeye başvurulmalıdır.

Sıkça Sorulan Sorular

Kırmızı ışıkta geçmek her zaman %100 kusur sayılır mı?

Hayır. Kırmızı ışık ihlali çoğu zaman asli kusur olup yüksek kusur oranına yol açsa da, her olayın kendine özgü koşulları vardır. Diğer sürücünün de hız ihlali, şerit ihlali veya dikkat eksikliği gibi kusurları varsa, kusur oranları paylaştırılabilir. Birçok dosyada kırmızı ışık ihlali yapan sürücü yaklaşık %75 oranında kusurlu kabul edilmektedir; ancak somut olaya göre %100 kusur tespiti de mümkündür. 2026 mevzuatına göre ise, kusur oranı ne olursa olsun kazaya sebebiyet veren tarafın ehliyetine 60 gün süreyle el konulmaktadır.

Sigorta şirketi kusur oranını değiştirmezse ne yapabilirim?

Sigorta şirketine yaptığınız itiraz reddedilirse:

• Sigorta Tahkim Komisyonu’na başvuru,
• Veya doğrudan genel mahkemelerde tazminat davası açma yolları gündeme gelebilir.Bu yollardan biri ile kusur oranının yeniden değerlendirilmesini talep edebilir, bilirkişi incelemesi yapılmasını isteyebilirsiniz.

Kusur oranı düştüğünde, sigorta ödememi etkiler mi?

Evet. Kusur oranınızın düşmesi; maddi tazminat, araç onarım bedeli ve değer kaybı tazminatı gibi kalemler bakımından alacağınız tutarın artmasına yol açabilir. Kusur oranının düzeltilmesi hâlinde, sigortadan ek ödeme talep etmeniz mümkün olabilir.

Kusur oranının belirlenmesinde bilirkişi incelemesi yapılır mı?

Mahkeme yoluna başvurulduğunda, dosya çoğunlukla trafik konusunda uzman bilirkişiye gönderilir. Bilirkişi; kaza tespit tutanağını, olay yeri krokisini, kamera kayıtlarını, fotoğrafları ve teknik verileri inceleyerek kusur dağılımına ilişkin ayrıntılı bir rapor hazırlar. Mahkeme de çoğu zaman kararını bu raporu esas alarak verir.

Sigorta şirketi kusur oranını yanlış değerlendirebilir mi?

Evet. Sigorta şirketleri, ellerindeki tutanak ve delillere göre bir değerlendirme yapar; ancak bu her zaman isabetli olmak zorunda değildir. Olayın yanlış yorumlanması, eksik delil veya teknik hata sebebiyle hatalı kusur oranı belirlenebilir. Bu nedenle kanun, taraflara itiraz ve yargı yoluna başvurma imkânı tanımıştır.