Boşanma Dilekçesi Nereye Verilir? 

Boşanma sürecini başlatan temel belge boşanma dava dilekçesidir. Dilekçe doğrudan hâkime verilmez; ilgili adliyede bulunan Hukuk Tevzi Bürosu’na teslim edilir veya UYAP Vatandaş Portalı üzerinden e-imza / mobil imza ile elektronik olarak gönderilir. Tevzi, dosyayı yetkili ve görevli Aile Mahkemesine atar ve dosya numarası oluşturur; bu aşamada dava resmen açılmış sayılır.

Görevli Mahkeme: Aile Mahkemesi (Aile Mahkemesi Bulunmayan Yerlerde Asliye Hukuk)

Boşanma davalarında görevli mahkeme her zaman Aile Mahkemesi’dir. İlgili yerde Aile Mahkemesi yoksa, dava Asliye Hukuk Mahkemesi’nin “Aile Mahkemesi sıfatıyla” görüleceği adliyede açılır. Bu görev kuralı kesin niteliktedir; yanlış mahkemeye başvuru süre ve emek kaybına yol açar.

Yetkili Mahkeme: Hangi Şehir/İlçedeki Mahkeme?

Türk Medeni Kanunu m. 168 uyarınca boşanma davası aşağıdaki yer mahkemelerinde açılabilir:

• Eşlerden birinin yerleşim yeri (fiilen yaşamını sürdürdüğü yer) Aile Mahkemesi,
• Eşlerin davadan önce son altı aydır birlikte oturdukları yer Aile Mahkemesi.

Davacı bu iki seçenekten birini tercih eder. Anlaşmalı boşanma uygulamasında taraflar çoğu kez pratik sebeplerle farklı adliyeleri tercih edebilse de, çekişmeli davalarda TMK m. 168’e uygun yetki seçimi, yetki itirazı kaynaklı gecikmeleri önler.

Adliyede Teslim Noktası: Hukuk Tevzi Bürosu İşleyişi

Dilekçe ve ekler Hukuk Tevzi Bürosu’na verilir. Uygulama sıklıkla şu şekilde ilerler:

1. Dilekçe ve ekler (en az iki nüsha) tevziye sunulur.
2. Başvuru harcı, peşin harç ve gider avansı yatırılır.
3. Sistem dosyayı yetkili Aile Mahkemesi’ne otomatik atar, esas numarası verilir.
4. Dosya, mahkeme kalemine iner; tebligatlar ve duruşma planlaması başlar.

UYAP/E-Devlet Üzerinden Dava Açma

UYAP Vatandaş Portalı üzerinden e-imza/mobil imza ile:

• Boşanma dilekçesi ve ekleri sisteme yüklenir,
• Harç ve masraflar çevrimiçi ödenir,
• Dava elektronik ortamda açılır ve ilgili Aile Mahkemesi’ne yönlenir.

Önemli notlar:

• Anlaşmalı boşanmada dahi tarafların duruşmaya bizzat katılması gerekir.
• Çekişmeli davalar duruşma, delil toplama ve beyan aşamalarıyla mahkemede fiziken yürütülür.
• UYAP, yalnızca başvuru ve evrak iletimini dijitalleştirir; yargılamayı değil.

Dilekçe Verirken Gerekli Belgeler

Uygulamada mahkemeler sıklıkla aşağıdaki belgeleri talep eder:

• Boşanma dava dilekçesi (genellikle en az 2 nüsha),
• Nüfus cüzdanı fotokopisi,
• Vukuatlı nüfus kayıt örneği,
• Gerekirse evlilik cüzdanı fotokopisi,
• Avukatla takip ediliyorsa noter onaylı vekâletname,
• Anlaşmalı boşanmada imzalı anlaşmalı boşanma protokolü,
• Çekişmeli boşanmada delil listesi ve mevcut delil örnekleri (mesajlar, fotoğraflar, raporlar, tanık listesi vb.).

Mahkeme, somut olaya göre ek belge isteyebilir; bu nedenle dava öncesi ilgili kalemden bilgi almak faydalıdır.

Adım Adım Pratik Yol Haritası

1. Yetki ve görev denetimi yapın (TMK m. 168 + Aile Mahkemesi).
2. Dilekçeyi HMK usulüne uygun, açık ve somut vakıalarla hazırlayın.
3. Taleplerinizi (nafaka, tazminat, velayet, kişisel ilişki, mal rejimi, tedbir) netleştirin.
4. Delil listesi düzenleyin; mümkünse ekleyin.
5. Harç ve gider avansı için vezne işlemlerini planlayın.
6. Hukuk Tevzi Bürosu’na başvurun veya UYAP üzerinden yükleyin.
7. Tebligat adresi ve iletişim bilgilerini doğru yazın; tebligatlar MERNİS adresine de yapılabilir.
8. Ara tedbir (TMK m. 169 – tedbir nafakası, çocuk için kişisel ilişki, geçici velayet, konuttan uzaklaştırma gibi) taleplerinizi açıkça belirtin.
9. Dava açıldıktan sonra mahkeme yazışmalarını ve süreleri titizlikle takip edin.

Anlaşmalı mı, Çekişmeli mi? Dilekçeye Etkisi

• Anlaşmalı boşanma: En az bir yıllık evlilik, tarafların boşanmanın mali sonuçları ve çocukların durumu üzerinde tam mutabakatı, hâkimin bizzat dinlemesi ve protokolü uygun bulması şarttır. Dilekçeye protokol eklenir, taraflar duruşmada serbest irade beyanında bulunur.
• Çekişmeli boşanma: Boşanma sebebi ve kusur somutlaştırılır; deliller dilekçe veya süresinde verilecek listede açıkça gösterilir. Nafaka (tedbir, yoksulluk, iştirak), tazminat (TMK m. 174), kişisel ilişki, mal rejimi gibi talepler açık ve gerekçeli yazılmalıdır.

Masraflar ve Adli Yardım

• Başvuru ve peşin harç, gider avansı (tebligat, tanık, bilirkişi, müzekkere giderleri) talep edilir. Tutarlar yıllık yeniden değerleme ile değişir.
• Maddi gücü yetersiz olanlar HMK m. 334–340 kapsamında adli yardım talep edebilir; baro Adli Yardım Bürosu üzerinden ücretsiz avukat ve geçici harç-masraf muafiyeti sağlanabilir.

Dilekçe Hazırlarken Sık Yapılan Hatalar ve İpuçları

• Yanlış yetki: TMK m. 168’e aykırı yerde dava açılması yetki itirazıyla süre kaybettirir.
• Muğlak vakıalar: “Şiddetli geçimsizlik” soyut kalmamalı; tarih, olay, yer üçlüsüyle somutlaştırılmalıdır.
• Eksik talepler: Nafaka, tazminat, velayet, kişisel ilişki, mal rejimi ve faiz–artış oranları net yazılmalıdır.
• Delilsiz iddia: Delil listesi sunulmaması ileride ispat zorluğu doğurur.
• Harç eksikliği: Eksik/yanlış yatırımlar dosyanın ilerlemesini geciktirir.
• Tedbir talebinin unutulması: Geçici ihtiyaçlar (barınma, bakım, çocuk düzeni) için ara tedbir baştan istenmelidir.
• Tebligat adresi: Güncel adres verilmemesi sürelerin kaçırılmasına yol açabilir.

Özel Durumlar: Yurt Dışında Yaşayanlar, Adli Tatil, Adres Gizliliği

• Yurt dışında yaşayanlar: UYAP üzerinden açılış mümkündür; vekil aracılığıyla süreç daha sağlıklı yürür. Tebligatlar uluslararası tebligat kurallarına göre yapılır; süreler uzayabilir.
• Adli tatil: Boşanma davaları kural olarak adli tatilde görülen işler arasında değildir; ancak ivedi tedbir talepleri değerlendirilebilir.
• Adres gizliliği / 6284: Şiddet riski varsa 6284 sayılı Kanun kapsamında koruyucu/önleyici tedbirler (gizli adres, uzaklaştırma, iletişim yasağı vb.) derhâl talep edilebilir; bu talepler dilekçede açıkça belirtilmelidir.

Sonuç: Doğru Mahkeme, Doğru Usul, Eksiksiz Dilekçe

Boşanma dilekçesi, adliyede Hukuk Tevzi Bürosu’na verilir veya UYAP üzerinden iletilir; dosya yetkili Aile Mahkemesine düşer. Yetki–görev denetimi, somutlaştırılmış vakıalar, açık talepler, delil listesi ve zamanında harç yatırımı; sürecin sağlıklı ilerlemesi için kritiktir. Hak kaybı riskini azaltmak adına, mümkünse sürecin bir avukatla yürütülmesi önerilir.

Sıkça Sorulan Sorular (SSS)

Boşanma dilekçesini kime teslim etmeliyim?

Dilekçeyi Hukuk Tevzi Bürosu’na verirsiniz; tevzi, dosyayı Aile Mahkemesine atar. UYAP üzerinden de e-imza/mobil imza ile gönderebilirsiniz.

Boşanma davası hangi şehirde açılabilir?

TMK m. 168 gereği; eşlerden birinin yerleşim yeri veya son altı aydaki son ortak yerleşim adliyesinde açılabilir.

Anlaşmalı boşanmada dilekçeye ne eklenir?

Taraflarca imzalı anlaşmalı boşanma protokolü eklenir; duruşmada her iki taraf bizzat dinlenir ve hâkim çocuğun üstün yararı ile mali sonuçları denetler.

Çekişmeli boşanmada neleri yazmalıyım?

Somut olaylar, kusur iddiaları, delil listesi ve talepler (nafaka, tazminat, velayet, kişisel ilişki, mal rejimi, tedbirler) açıkça ve gerekçeli yazılmalıdır.

Duruşmaya gitmeden boşanma mümkün mü?

Hayır. Anlaşmalı boşanmada dahi tarafların bizzat duruşmaya katılması gerekir; UYAP yalnızca dava açılışını dijitalleştirir.

Param yok; nasıl dava açabilirim?

HMK m. 334–340 kapsamında adli yardım talep edilebilir. Baro Adli Yardım Bürosu, şartları sağlayanlara ücretsiz avukat ve harç–gider muafiyeti sağlayabilir.

Boşanma dilekçesinde geçici tedbir isteyebilir miyim?

Evet. TMK m. 169 uyarınca tedbir nafakası, geçici velayet, kişisel ilişki, konut ve iletişim tedbirleri gibi ara tedbirler dilekçede açıkça istenebilir.

Yanlış yerde dava açarsam ne olur?

Yetki itirazı üzerine dosya görevsiz/ yetkisiz sayılabilir veya gönderilebilir; bu da zaman kaybına yol açar. Başta TMK m. 168’e göre doğru adliyeyi seçin.