İçerik Sağlayıcı Nedir?

Dijitalleşmenin hız kazanmasıyla birlikte, internet ortamında yapılan yayınlar hem bireyler hem de kurumlar açısından önemli hukuki sonuçlar doğurmaktadır. 5651 sayılı “İnternet Ortamında Yapılan Yayınların Düzenlenmesi ve Bu Yayınlar Yoluyla İşlenen Suçlarla Mücadele Edilmesi Hakkında Kanun” ile, internet ortamındaki aktörlerin statüleri ve sorumlulukları ayrı ayrı tanımlanmıştır.

Bu kapsamda içerik sağlayıcı, internet ortamı üzerinden kullanıcılara sunulan her türlü bilgi, veri, yazı, görsel, video, ses kaydı vb. içeriği üreten, değiştiren veya yayımlayan gerçek ya da tüzel kişi olarak tanımlanır. Bir internet sitesindeki makaleyi yazan, blog yazısı paylaşan, sosyal medyada gönderi oluşturan, bir ürüne ilişkin açıklama metni hazırlayan kişi veya şirket, kural olarak içerik sağlayıcı sıfatını taşır ve kendi ürettiği içerikten doğrudan sorumludur.

Yer Sağlayıcı Nedir?

5651 sayılı Kanun’a göre yer sağlayıcı, “hizmet ve içerikleri barındıran sistemleri sağlayan veya işleten gerçek veya tüzel kişiler”dir. Başka bir ifadeyle yer sağlayıcı, internet sitelerinin, uygulamaların veya dijital hizmetlerin barındırıldığı sunucu (server) altyapısını ve barındırma hizmetini sağlayan kişi veya şirketi ifade eder.

Bu bağlamda, hosting firmaları, sunucu kiralama veya barındırma hizmeti veren şirketler, yer sağlayıcı kapsamına girmektedir. Ayrıca kullanıcıların kendi içeriklerini ürettikleri ve paylaştıkları; Facebook, X (Twitter), Instagram, YouTube, LinkedIn gibi platformlar, bu içerikleri kendi sunucularında barındırdıkları için yer sağlayıcı sıfatını da taşırlar.

Yine birden çok satıcının ürünlerini listeleyebildiği, kendi bünyesinde içerik oluşturulmasına imkân tanıyan Hepsiburada, N11 vb. elektronik ticaret siteleri de, barındırma ve altyapı sağlama yönüyle yer sağlayıcı olarak kabul edilir ve kanunda öngörülen yükümlülüklere tabidir.

İçerik Sağlayıcı ile Yer Sağlayıcı Arasındaki Temel Farklar

İçerik sağlayıcı, doğrudan içeriği üreten veya değiştiren kişidir; yer sağlayıcı ise bu içeriğin bulunduğu sistemi barındıran teknik altyapıyı sunar. Bu ayrım, sorumluluk rejiminin tespiti bakımından son derece önemlidir.

Örneğin;

• Bir sosyal medya platformu (YouTube, Instagram, X vb.) yer sağlayıcı,
• Bu platformlara üye olup kendi profilinde paylaşım yapan, video yükleyen, içerik üreten kullanıcı ise içerik sağlayıcıdır.

Benzer şekilde, bir hosting firmasından sunucu kiralayan kişinin kendi alan adı altında yayımladığı yazı, görsel ve diğer tüm veriler bakımından, ilgili kişi içerik sağlayıcı sıfatıyla sorumludur.

5651 sayılı Kanun’da yer sağlayıcı ve içerik sağlayıcının hukuki sorumlulukları birbirinden ayrılmış, özellikle içerikten doğan sorumluluk, kural olarak içeriği üreten tarafın üzerinde bırakılmıştır. Yer sağlayıcının sorumluluğu ise daha çok haber verildikten sonraki süreç, trafik verilerinin saklanması ve kanuni bildirim yükümlülüklerinin yerine getirilmesiyle sınırlıdır.

Yer Sağlayıcının Hukuki Yükümlülükleri ve Sorumluluğu

Yer sağlayıcının sorumlulukları, 5651 sayılı Kanun ve ilgili yönetmeliklerde ayrıntılı şekilde düzenlenmiştir. Başlıca yükümlülükler şu şekilde özetlenebilir:

1. Hukuka aykırı içeriğin kaldırılması yükümlülüğü
Yer sağlayıcının, barındırdığı her içeriği baştan sona denetleme veya hukuka aykırılık araştırması yapma zorunluluğu bulunmamaktadır. Ancak:

• Adli makamlar,
• Bilgi Teknolojileri ve İletişim Kurumu (BTK) veya
• Hakları ihlal edilen kişiler tarafından, belirli bir içeriğin hukuka aykırılığı konusunda usulüne uygun şekilde haberdar edilmesi halinde, yer sağlayıcı bu içeriği yayından kaldırmakla yükümlüdür.

Bu yükümlülüğün yerine getirilmemesi halinde, yer sağlayıcı hakkında idari yaptırımlar ve bazı hâllerde cezai sorumluluk gündeme gelebilir.

2. Trafik bilgilerini saklama ve gizlilik yükümlülüğü
Yer sağlayıcı, içerik sağlayıcıdan farklı olarak;

• Kaynak IP adresi,
• Hedef IP adresi,
• Bağlantı tarih ve saati,
• İstenilen sayfa adresi,
• Kullanılan işlem türü (GET, POST vb.)
  gibi trafik verilerini zaman damgası ile birlikte kanunda belirlenen süreler içinde (bir yıldan az, iki yıldan fazla olmamak üzere) saklamak ve gizliliğini sağlamakla yükümlüdür.

Bu kayıtlar, çoğu zaman ceza soruşturmalarında ve hukuki uyuşmazlıklarda delil olarak önem taşır.

3. Faaliyete ilişkin BTK’ya bildirimde bulunma yükümlülüğü
Yer sağlayıcıların, faaliyetlerine başlamadan önce BTK’ya bildirimde bulunmaları zorunludur. Bildirimde bulunan yer sağlayıcılar, BTK’nın resmi internet sitesinde yayımlanan listelerde gösterilmektedir.

Bildirim yükümlülüğünü yerine getirmeyen yer sağlayıcılar hakkında, kanunda alt ve üst sınırları belirlenmiş idari para cezaları öngörülmüştür. Bu tutarlar, her yıl yeniden değerleme oranına göre artırılabilmektedir.

4. Kullanıcıları bilgilendirme yükümlülüğü
Yer sağlayıcılar, kendi internet sitelerinin ana sayfasında, kullanıcıların açıkça görebileceği biçimde bazı tanıtıcı bilgileri bulundurmak zorundadır. Örneğin:

• Gerçek kişi ise adı ve soyadı, tüzel kişi ise ticaret unvanı ve yetkili kişiler,
• Vergi kimlik numarası veya ticaret sicil numarası,
• Yerleşim yeri veya merkez adresi,
• İletişim e-posta adresi ve telefon numarası,
• Faaliyet izin veya denetime tabi ise, yetkili denetim merciine ilişkin bilgiler.

Bu bilgilendirme yükümlülüğünün yerine getirilmemesi hâlinde de idari para cezaları söz konusu olabilmektedir.

İçerik Sağlayıcının Hukuki Yükümlülükleri ve Sorumluluğu

İçerik sağlayıcı, kanun gereği kendi ürettiği ve yayımladığı içerikten bizzat sorumludur. İnternet sitesine, bloga, sosyal medya hesabına veya e-ticaret platformuna yüklenen her içerik bakımından, o içeriği oluşturan kişi veya şirket, hukuka aykırılık hâlinde ilk sorumlu konumundadır.

1. Kendi içeriğinden doğrudan sorumluluk
İçerik sağlayıcı, paylaştığı içeriğin;

• Kişilik haklarını ihlal etmemesinden,
• Fikri ve sınai haklara tecavüz etmemesinden,
• Suç teşkil eden unsurlar içermemesinden,
• Özel hayatın gizliliğini ihlal etmemesinden,
• Hakaret, tehdit, nefret söylemi vb. unsurlar taşımamasından
  sorumludur.

Bu tür bir ihlal söz konusu olduğunda, başvurular öncelikle içeriği üreten kişiye yöneltilmekte, içerik sağlayıcı hakkında tazminat, erişim engeli ve ceza sorumluluğu gündeme gelebilmektedir.

2. Bağlantı (link) verilen içerikten sorumluluk
Kanuna göre içerik sağlayıcı, kural olarak sadece bağlantı verdiği sitedeki içeriğin hukuka aykırılığından sorumlu değildir. Ancak;

• Bağlantı, içeriği benimseyen ve destekleyen bir sunuş biçimiyle verilmişse,
• Diğer kullanıcıların hukuka aykırı içeriklere yönlendirilmesi açıkça amaçlanıyorsa,
  bu durumda içerik sağlayıcının da sorumluluğu gündeme gelebilir.

Örneğin, sosyal medyada başkasına ait hukuka aykırı bir paylaşımın, onu destekler ve yayılmasını teşvik eder nitelikte tekrar paylaşılması (retweet, alıntı paylaşım vb.) hâlinde, içerik sağlayıcı sıfatıyla sorumluluk tartışılabilir.

3. Ticari veya ekonomik amaçlı içerik sağlayıcıların bilgilendirme yükümlülüğü
Ticari veya ekonomik amaçlı faaliyet yürüten içerik sağlayıcılar, kendi sitelerinde;

• Kendi tanıtıcı bilgilerini,
• Hizmet aldıkları yer sağlayıcısına ilişkin bilgileri,
  doğru, eksiksiz ve güncel şekilde ana sayfada bulundurmakla yükümlüdür.

Bu yükümlülük, kullanıcıların kimle muhatap olduklarını, hukuki ve fiilî sorumluluğun kimde olduğunu açıkça görebilmesi için öngörülmüştür. İlgili bilgilendirme yapılmadığında, yine 5651 sayılı Kanun uyarınca idari para cezaları söz konusu olabilmektedir.

Sonuç olarak; içerik sağlayıcı ile yer sağlayıcı arasındaki ayrım, internet ortamındaki hukuki sorumluluğun doğru belirlenmesi açısından hayati öneme sahiptir. Bir uyuşmazlık veya soruşturma söz konusu olduğunda, hangi sıfatla işlem yapıldığının tespiti, başvurunun hangi tarafa yöneltileceğini ve uygulanacak yaptırımların niteliğini doğrudan etkilemektedir.